sasiad Polski

     Obszary, które przyjęły czas letni

     Obszary, które kiedyś przyjęły czas letni, ale obecnie z niego nie korzystają

     Obszary, na których nie wprowadzono czasu letniego

Czas letni to czas lokalny, który dany kraj przyjmuje dla danego okresu roku, zazwyczaj różniący się o godzinę od standardowego czasu geograficznego. Pomysł "czasu letniego" powstał na skutek braku synchronizacji czasów lokalnych w poszczególnych krajach - zbyt duża dowolność w ustalaniu czasu lokalnego.

Zmiany czasu mają spowodować efektywniejsze wykorzystanie światła dziennego. Latem standardowy czas geograficzny jest przesuwany o godzinę do przodu więc czas aktywności człowieka jest lepiej dopasowany do godzin, w których jest najwięcej światła słonecznego.

Do oznaczania czasu letniego stosowany jest skrót DST pochodzący od ang. określenia Daylight Saving Time. Dla krajów stosujących czas środkowoeuropejski stosuje się skrót CEST (ang. Central European Summer Time).

[edytuj] Historia

Jako pierwszy o potrzebie stosowania czasu letniego pisał Benjamin Franklin. Jednakże humorystyczna wymowa tego artykułu sprawiła, że nie zaczęto się do niej stosować (Franklin postulował, by ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej).

Poważnie temat zmiany czasu opisał Brytyjczyk William Willett w broszurce "Waste of Daylight", wydanej w 1907 r. Jednak pomimo znacznego lobby w rządzie brytyjskim, nie udało mu się przeforsować tego pomysłu.

Pionierami we wdrożeniu czasu letniego byli Niemcy. Podczas I wojny światowej, 30 kwietnia 1916 przesunęli wskazówki zegara o godzinę w przód, a 1 października 1916 o godzinę w tył. Wkrótce potem i Anglicy zaadaptowali to w swoim kraju. 19 marca 1918 Kongres Stanów Zjednoczonych ustalił podział na strefy czasowe w USA i wprowadził na czas trwania wojny obowiązek stosowania czasu letniego w celu oszczędności paliwa służącego do produkcji energii elektrycznej. W Polsce zmiana czasu została wprowadzona w czasie okupacji hitlerowskiej, następnie w latach 1946-1949, 1957-1964 i nieprzerwanie od 1977 roku.

Do 1995 czas letni w Polsce był odwoływany w ostatnią niedzielę września (a wprowadzany w ostatnią niedzielę marca tak jak teraz). Wcześniej daty zmiany czasu były ogłaszane w Monitorze Polskim i tak np. w 1964 zmiana czasu na letni nastąpiła dopiero 31 maja, a na strefowy 27 września.

[edytuj] Zalety i wady stosowania czasu letniego

Czas letni sprawia, że słońce (pozornie) wschodzi godzinę później. Gdy dzień trwa 12 godzin (a jasno jest na godzinę przed i po zachodzie słońca), to w czasie strefowym będą to godziny 5 - 19, natomiast w czasie letnim 6 - 20. Argumentuje się, że bardzo mało ludzi wstaje przed 6 i idzie spać o 19, pojawiają się oszczędności na oświetleniu.

Kolejną teoretyczną zaletą jest zwiększone bezpieczeństwo na drodze. O ile nie udowodniono związku między zmianą czasu o godzinę a zwiększeniem bezpieczeństwa, o tyle poruszanie się samochodem jest bezpieczniejsze, gdy jest jasno^[1][2]. Ponadto powroty przed zapadnięciem zmroku są bezpieczniejsze, zmniejsza się również liczba włamań do budynków^[3].

Zakładane oszczędności zmniejszają się w czasie 5 najciemniejszych miesięcy w roku: listopada, grudnia, stycznia, lutego i marca; później się włącza światło wieczorem, ale za to wcześniej rano. Dlatego zimą wraca się do czasu podstawowego - w Polsce czasu środkowoeuropejskiego, zwanego także zimowym.

Dla ludzi o ustabilizowanym trybie życia zmiana czasu jest uciążliwa i potrzebują oni nawet kilku dni, by dostosować swój zegar biologiczny do nowych warunków - analogicznie jak przy podróżach między strefami czasowymi, chociaż w mniejszym zakresie.

Przeprowadzana dwa razy w roku w Polsce zmiana czasu jest kosztowna i skomplikowana np. w komunikacji kolejowej - pociągi nocne, które są w trasie od godziny 2. w nocy muszą stanąć na godzinę, aby jechać dalej zgodnie z rozkładem jazdy. Przestawienie się z czasu letniego na strefowy sprawia problemy również w systemach informatycznych (problemy przeliczania przy przechowywaniu i wyświetlaniu czasu w zależności od pory roku).

Trudno o jednoznaczne wyniki dotyczące opłacalności zmiany czasu - między innymi ze względu na zmieniające się zużycie prądu każdego roku oraz zmiany zużycia zależnie od pogody. W Nowej Zelandii zużycie prądu w pierwszym tygodniu po zmianie zmniejszyło się o 5% ; badania w USA wykazały mniejsze zużycie o 1% każdego dnia^[3]. W innym badaniu wybranego stanu USA — Indiany — wyniki mogą sugerować jednak, że zmiana czasu powoduje więcej strat niż zysków^[4].

[edytuj] Kiedy przestawiamy zegary?

W całej Unii Europejskiej (dyrektywa UE 2000/84/EC ^[5]) w ostatnią niedzielę marca o 1:00 czasu uniwersalnego (w zależności od strefy czasowej o 22:00 / 00:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 czasu lokalnego) zegary przestawia się godzinę do przodu, a w ostatnią niedzielę października o 1:00 czasu uniwersalnego (w zależności od strefy czasowej o 23:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 / 04:00 czasu lokalnego), o godzinę do tyłu.

W Polsce czas letni wprowadzany i odwoływany jest zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2008 w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2009-2011^[6]. Poprzednie rozporządzenie regulowało kwestie czasu letniego w latach 2004-2008^[7].

Zgodnie z rozporządzeniem zmiana czasu polega na zmianie wskazań zegarów z godziny 2 minut 00 na godzinę 3 minut 00, która będzie godziną początkową czasu letniego środkowoeuropejskiego.

Nie w każdym roku zmieniano czas o tej samej godzinie^[8]. Przykładowo z zarządzenia Prezesa Rady Ministrow z 1962 czas przesunięty w nocy z 26 maja na 27 maja był z godziny 1:00 na godzinę 2:00^[9].

[edytuj] Czas letni środkowoeuropejski

[edytuj] Zobacz też

• strefy czasowe

p • d • e Czas  Jednostki czasu czas Plancka • nanosekunda • mikrosekunda • milisekunda • sekunda • minuta • kwadrans • godzina • doba • dzień • miesiąc • kwartał • rok • wiek • millenium Wzorce czasu TAI • CET • UT • UTC • czas gwiazdowy • czas słoneczny Pojęcia związane strefa czasowa • czas letni • więcej...

Przypisy