Gliwice

Współrzędne: 50°17' N 18°40' EGeografia

Gliwice
Herb Flaga
Herb Gliwic Flaga Gliwic
Dewiza: Stare miasto, nowy świat...
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj		 Gliwice
miejska
Prawa miejskie 1250
prezydent Zygmunt Frankiewicz
(e-mail)
Powierzchnia 134,20 km²
Położenie 50° 17' N
18° 40' E
Wysokość 200 - 278 m n.p.m.
Ludność (2006)
 • liczba ludności
 • gęstość
 • aglomeracja
198 499
1 490 os./km²
3 487 000 (GZW)
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 (+48) 032
Kod pocztowy 44-100 do 44-164
Tablice rejestracyjne SG
Położenie na mapie Polski
Gliwice
Gliwice
Gliwice
TERC10
(TERYT)		 2466011
SIMC10 0940000
Miasta partnerskie Niemcy Bottrop
Niemcy Dessau
Anglia Doncaster
Słowacja Kežmarok
Szwecja Nacka
Węgry Salgótarján
Francja Valenciennes
Urząd miejski3
ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice
tel. 032 231 30 41; faks 032 231 27 25
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Gliwice - Położenie miasta w konurbacji śląskiej
Gliwice - Położenie miasta w konurbacji śląskiej
Gliwice - Podział miasta
Gliwice - Podział miasta
Gliwice - Rynek z ratuszem.
Gliwice - Rynek z ratuszem.
Gliwice - Ratusz na rynku.
Gliwice - Ratusz na rynku.
Gliwice - Rzeka Kłodnica.
Gliwice - Rzeka Kłodnica.
Gliwice - Wieża ciśnień
Gliwice - Wieża ciśnień
Gliwice - Zamek Piastowski
Gliwice - Zamek Piastowski
Gliwice - Mury obronne
Gliwice - Mury obronne
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej)
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej)
Gliwice - Wojewódzki Sąd Administracyjny
Gliwice - Wojewódzki Sąd Administracyjny

Gliwice (łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice, dawniej Glywice lub Gleywitze) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Miasto przyłączono do Polski w 1945r. W latach 1945-1950 należało do województwa śląskiego, zwanego również śląsko-dąbrowskim. W latach 1950-1998 miasto należało do województwa katowickiego.

Miasto Gliwice według ostatnich danych zajmuje 17 miejsce na liście największych miast Polski według powierzchni, 18 miejsce na liście największych miast Polski według ludności oraz 4 miejsce na liście największych miast województwa śląskiego według ludności.[1]

Spis treści

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej nad rzeką Kłodnicą.

Miasto sąsiaduje z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.

[edytuj] Powierzchnia

[edytuj] Demografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ludność Gliwic.

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Dzielnice

W dniu 14 września 2006 roku Rada Miejska na wniosek Prezydenta miasta zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Gliwice zostały podzielone na 18 dzielnic o statusie osiedli, jednak ta uchwała Rady Miasta nie weszła w życie, gdyż została zakwestionowana przez wojewodę śląskiego z powodów formalnych. W lipcu 2007 roku Rada Miejska podjęła decyzję o przeprowadzeniu społecznych konsultacji w sprawie nowego podziału miasta. W dniu 22 lutego 2008 roku weszły w życie uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia 20 dzielnic o statusie osiedli, które mają stanowić jednostki pomocnicze miasta.

[edytuj] Osiedla mieszkaniowe

[edytuj] Toponimika nazwy

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze; łac. Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił między innymi autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:

  1. Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
  2. Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.

Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Gliwic.

Kalendarium:

[edytuj] Architektura

Gliwice - Poczta główna
Gliwice - Poczta główna
Gliwice - Radiostacja gliwicka
Gliwice - Radiostacja gliwicka
Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)
Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)
Gliwice - Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Gliwice - Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Gliwice - Zabytkowy Hotel Diament przy ulicy Zwycięstwa
Gliwice - Zabytkowy Hotel Diament przy ulicy Zwycięstwa

[edytuj] Budynki

[edytuj] Fontanny, pomniki, rzeźby

[edytuj] Miejsca

[edytuj] Inne obiekty

[edytuj] Cmentarze

  • Cmentarz Centralny, Gliwice, ul. Kozielska 120
  • Cmentarz Lipowy, Gliwice, ul. Okrzei
  • Cmentarz św. Wojciecha, Gliwice-Sobiszowice, ul. św. Wojciecha
  • Cmentarz wojenny żołnierzy Armii Czerwonej,
  • Cmentarz komunalny Gliwice-Ligota Zabrska, ul. św. Jacka
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Wójtowa Wieś, ul. Dolnej Wsi
  • Cmentarz wojenny żołnierzy francuskich, Gliwice, ul. Kozielska 29
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
  • Cmentarz Starokozielski, Gliwce, ul. Kozielska
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Bojków, ul. Snopowa
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
  • Cmentarz żydowski, Gliwice-Zatorze, ul. Poniatowskiego,

[edytuj] Muzea

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Gliwice - Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła
Gliwice - Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła
Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Gliwice - Kościół św. Barbary
Gliwice - Kościół św. Barbary
Gliwice - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Gliwice - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.

[edytuj] Kościoły katolickie

[edytuj] Kościoły protestanckie

[edytuj] Inne

[edytuj] Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Gliwicach.

W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe publiczne i niepubliczne:

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu takie jak: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury, itp.

[edytuj] Nauka

Gliwice - Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie
Gliwice - Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Na terenie miasta znajduje się wiele instytutów naukowo-badawczych. Część z nich to samodzielne instytucje, część należy do sieci Polskiej Akademii Nauk, a część to jednostki badawcze Politechniki Śląskiej.

Instytuty:

  • Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie
  • Instytut Chemii Nieorganicznej
  • Instytut Materiałów Ogniotrwałych
  • Instytut Metali Nieżelaznych
  • Instytut Metalurgii Żelaza im. Stanisława Staszica
  • Instytut Spawalnictwa
  • Politechnika Śląska:
    • Instytut Automatyki
    • Instytut Elektroniki
    • Instytut Fizyki
    • Instytut Informatyki
    • Instytut Matematyki
  • Polska Akademia Nauk:
    • Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej
    • Instytut Inżynierii Chemicznej
    • Zakład Karbochemii

[edytuj] Rozrywka

Gliwice - Gliwicki Teatr Muzyczny
Gliwice - Gliwicki Teatr Muzyczny
Gliwice - Plac Krakowski
Gliwice - Plac Krakowski

[edytuj] Kina

[edytuj] Teatry

[edytuj] Chóry

[edytuj] Miejsca

[edytuj] Rekreacja

Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej.
Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej.

Około 12% powierzchni Gliwic stanowią tereny rekreacyjne. Gliwice należą również do najbardziej "zielonych" miast w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.

[edytuj] Parki

  • Park Bolesława Chrobrego
  • Park Fryderyka Chopina
  • Park Leśny
  • Park Plac Grunwaldzki
  • Park Starokozielski
  • Park Szwajcaria

[edytuj] Kąpieliska

[edytuj] Inne

[edytuj] Turystyka

Amatorzy turystyki mogą na terenie Gliwic korzystać z pieszych szlaków turystycznych, rowerowych szlaków turystycznych lub ścieżek rowerowych.

[edytuj] Szlaki turystyczne

Znakowane:

Pozostałe:

[edytuj] Ścieżki rowerowe

21 tras rowerowych o długości około 60 km

[edytuj] Komunikacja miejska

Gliwice - Tramwaj na wiadukcie wzdłuż ulicy Chorzowskiej
Gliwice - Tramwaj na wiadukcie wzdłuż ulicy Chorzowskiej

Komunikację miejską na terenie miasta organizuje KZK GOP.

[edytuj] Tramwaje

[edytuj] Autobusy

[edytuj] Przewoźnicy

Do największych przewoźników na terenie miasta należą:

[edytuj] Media

[edytuj] Radio

Oprócz polskich stacji radiowych, słyszalne są także czeskie rozgłośnie radiowe: Český rozhlas 1, Český rozhlas 2, Český rozhlas 3, Český rozhlas Ostrava, Český rozhlas Olomouc, Frekvence 1, Radio Impuls, Radio Helax czy Evropa 2.

[edytuj] Telewizja

W mieście możliwy jest dostęp do wielu operatorów telewizji kablowej (m.in. UPC Polska).

Polskie stacje telewizyjne dostępne drogą naziemną:

[edytuj] Prasa lokalna

  • "Nowiny Gliwickie"
  • "Dziennik Zachodni"
  • "Gazeta Gliwicka" (bezpłatny tygodnik społeczno-kulturalny)
  • "Informator Rynkowy"
  • "Gliwicki Magazyn Kulturalny"
  • "Chemik" (miesięcznik naukowo-techniczny)

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

Gliwice leżą na skrzyżowaniu ważnych polskich i europejskich drogowych szlaków komunikacyjnych: wschód-zachód (autostrada A4), północ-południe (planowana autostrada A1).

Węzeł autostradowy Sośnica łączący obecnie autostradę A4 z drogą krajową 44, a w przyszłości z budowaną autostradą A1 oraz obwodnicą Gliwic, będzie największym węzłem drogowym w Polsce.

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Drogi Europejskie:

Autostrady:

Inne drogi:

[edytuj] Kolejowy

Gliwice - Dworzec kolejowy
Gliwice - Dworzec kolejowy
Gliwice - Ulica Zwycięstwa
Gliwice - Ulica Zwycięstwa

W Gliwicach znajduje się jeden z ważniejszych węzłów kolejowych w Polsce. Gliwicki dworzec kolejowy należy do największych i najważnejszych (zaraz po katowickim) dworców kolejowych Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, według kategoryzacji PKP oznaczony kategorią A.

Dworce:

Stacje osobowe:

Stacje towarowe:

Stacje wąskotorowe:

  • Gliwice Śródmieście - Otwarta w 1990 roku w celu zwiększenia dostępności transportu wąskotorowego. Obecnie jej resztki można zobaczyć schodząc w dół ul. Św. Katarzyny.
  • Gliwice Trynek - Działała oficjalnie w latach 1899-1994. Stacja posiadała między innymi: lokomotywownię, żuraw wodny, budynek stacyjny, magazyn i wagę wagonową. Stacja ta przez jakiś czas (lata przed II wojną światową) znajdowała się na zelektryfikowanym odcinku z Huty Gliwice do Kopalni Gliwice. Obecnie na terenie stacji znajduje się stacja benzynowa.

Obecnie Górnośląskie Koleje Wąskotorowe na terenie Gliwic w 90% nie istnieje. Został jedynie odcinek Paproć-Stanica przez Rudy Raciborskie. Ponadto tory prowadziły do Fabryki Lin i Drutów przy gliwickiej palmiarni.

[edytuj] Wodny

Gliwice - Nieistniejący port na Kanale Kłodnickim
Gliwice - Nieistniejący port na Kanale Kłodnickim

Gliwice oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy przez Kanał Gliwicki i dalej przez rzekę Odrę ma połączenie z zespołem portowym Szczecin-Świnoujście oraz z innymi europejskimi drogami wodnymi.

[edytuj] Lotniczy

W odległości do 100 km od Gliwic znajdują się trzy międzynarodowe porty lotnicze:

Poza tym na terenie miasta w dzielnicy Trynek znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Gliwickiego.

[edytuj] Sport

Kluby sportowe:

Kluby piłkarskie:

Kluby futsalowe:

Kluby koszykarskie:

[edytuj] Samorząd i polityka

[edytuj] Prezydent Miasta

[edytuj] Przewodniczący Rady Miejskiej

[edytuj] Radni Rady Miejskiej (kadencja 2006-2010)

  • 1. Adamkiewicz Mieszko PO
  • 2. Berezowski Marek PiS
  • 3. Budny Magdalena PO
  • 4. Curyło Leszek FMG
  • 5. Dragon Dominik PO
  • 6. Dykacz Lesław PiS
  • 7. Goliszewski Zdzisław PiS
  • 8. Gornig Kajetan PO
  • 9. Grabowiecki Tadeusz PO
  • 10. Grzyb Zbigniew SLD
  • 11. Jarczewski Andrzej PO
  • 12. Jaśniok Michał FMG
  • 13. Kopała Marek PiS
  • 14. Kos Piotr FMG
  • 15. Łapiński Janusz SLD
  • 16. Olejnik Tadeusz PO
  • 17. Pająk Jan PO
  • 18. Potocka Ewa PO
  • 19. Procel Krzysztof PiS
  • 20. Pszonak Marek PO
  • 21. Sowa Krystyna FMG
  • 22. Wieczorek Jarosław PiS
  • 23. Walter-Łukowicz Grażyna PO
  • 24. Więckowska Urszula PO
  • 25. Wiśniewski Jan FMG

[edytuj] Polityka

Gliwice są siedzibą okręgu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

W Gliwicach mieszczą się trzy placówki konsularne:

[edytuj] Gliwiczanie

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Gliwicami.

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Bibliografia

  • Adam Bednarski, Architektura jednorodzinnych zespołów mieszkaniowych w Gliwicach z lat 1919-1939, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 2007
  • Wolfgang Bukowski, Als wir jung in Gleiwitz waren..., Laumann-Verlag, Bülmen 1990
  • Ewa Piotrowska-Andruszków, Historia Gliwic od X