Kowary
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Kowary | |||||
|
|||||
| Województwo | dolnośląskie | ||||
| Powiat | jeleniogórski | ||||
| Gmina • rodzaj |
Kowary miejska |
||||
| Założono | 1158 | ||||
| Prawa miejskie | 1513 | ||||
| Burmistrz | Mirosław Górecki | ||||
| Powierzchnia | 37,39 km² | ||||
| Położenie (punkt) | 50° 47' 30 '' N 15° 50' 00 '' E |
||||
| Ludność (2008) • liczba • gęstość |
11 635 313,1 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
75 | ||||
| Kod pocztowy | 58-530 | ||||
| Tablice rejestracyjne | DJE | ||||
Położenie na mapie Polski  Kowary
|
|||||
| TERC10 (TERYT) |
5020106021 | ||||
| Miasta partnerskie |  Frederikssund, Kamień Pomorski, Schönau-Berzdorf, Vrchlabí |
||||
|
Urząd miejski3
ul. 1 Maja 1a 58-530 Kowarytel. 75 718-24-16; faks 75 761-31-73 |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Kowary (niem. Schmiedeberg) to miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, na pograniczu Karkonoszy, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.
Według danych z 30 czerwca 2008, miasto liczyło 11 635 mieszkańców 33.
Główną instytucją kulturalną i animatorem życia kulturalnego miasta jest Miejski Ośrodek Kultury. W Kowarach do 2002 roku istniało Kino "Orzeł" które obecnie jest zamknięte[potrzebne źródło].
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Miasto Kowary leży w południowej części województwa dolnośląskiego w powiecie jeleniogórskim nad Jedlicą. Miasto o powierzchni przeszło 37 km² zamieszkuje blisko 12 tys. mieszkańców. Kowary położone są w południowo-wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej. Obszar miasta w granicach administracyjnych (3 739 ha powierzchni - 120. lokata w kraju) charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu (420-1.280 m n.p.m.)[potrzebne źródło], a przez to zróżnicowaniem warunków klimatycznych. Od południowego zachodu Kowary graniczą z Czechami. Granica biegnie od Przełęczy Okraj poprzez Kowarski Grzbiet do Skalnego Stołu.
Kowary położone są nad rzeką Jedlicą, wzdłuż której na przestrzeni ok. 5 km ciągnie się zwarta zabudowa. W środkowej jej części usytuowane jest centrum miasta, które jest jego najstarszą częścią. Znajdują się tu liczne placówki usługowo-handlowe, urząd miasta, kościół, ośrodek zdrowia i dwie szkoły podstawowe.
Miasto do niedawna posiadało charakter przemysłowo-turystyczne, obecnie znajduje się w fazie przemian funkcjonalno-strukturalnych. Ich celem ma być nadanie miastu charakteru ośrodka specjalistycznego lecznictwa uzdrowiskowego i turystyki.
[edytuj] Drogi
Kowary leżą przy następujących szlakach:
- droga wojewódzka nr 366: (Piechowice – Kowary)
- droga wojewódzka nr 367: (Jelenia Góra – Wałbrzych)
- drogi lokalne do Bukowca i Wojanowa.
Komunikację publiczną zapewnia PKS i prywatne firmy transportowe.
[edytuj] Kolej
Kowary miały pięć przystanków kolejowych: Kowary - ładownia, Kowary Ścięgny, Kowary Zdrój, Kowary Średnie i Kowary Górne. Na początku marca 1986[potrzebne źródło]zamknięto dla ruchu pasażerskiego, przebiegającą przez Kowary, linię kolejową Kamienna Góra-Mysłakowice. 14 lat później zlikwidowano także ruch towarowy. Odcinek przez Mysłakowice-Kostrzyca-Kowary-Ogorzelec-Kamienna Góra został zamknięty. Zostało odnóże przez Mysłakowice-Miłków-Karpacz.
[edytuj] Historia
|
|
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Adnotacja: 12.02.2009. |
Założenie i rozwój miasta Kowary związany jest głównie z wydobyciem rud żelaza oraz z kowalstwem. W 1148 roku waloński gwarek, Laurentius Angelus dokonał odkrycia - na zboczu góry Rudnik stwierdził obecnośc rud żelaza. Niespełna 10 lat później, a więc w 1158 roku książę Bolesław Kędzierzawy wydał rozporządzenie, które zapoczątkowało wydobycie rudy z owej góry. Wkrótce powstały kuźnie i hamernie, w wielu zakładach metalowych wytwarzano wyroby metalowe. 4 września 1513 roku król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk nadał prawa miejskie Kowarom. Miasto było znaczącym ośrodkiem produkcji broni palnej, zwłaszcza pod koniec XVI wieku. Król Zygmunt August zamówił u kowarskich rusznikarzy 200 luf do muszkietów dla swojego wojska.
Wiek XVII to dalszy intensywny rozwój Kowar który jednak przerwała wojna trzydziestoletnia. Skutecznie zahamowała ona rozbudowę miasta, wyniszczyła ludność i samo miasto. Polecono zatopić kopalnie. Był to koniec okresu świetności kowarskiego górnictwa. W wyniku upadku przemysłu górniczego i metalurgicznego rozwinął się przemysł tkacki oraz hodowla zwierząt i roślin. Na skutek wojen prusko-austriackich Kowary wraz z całym Dolnym Śląskiem zostały przyłączone do Prus. Król Fryderyk II wykupił dobra kowarskie z czeskich rąk rodu Czerninów. Wcześniej przez ponad 200 lat Kowarami władali Schaffgotschowie. Próby rozwoju kowarskiego górnictwa próbowano jeszcze podjąć w XVIII i XIX wieku, jednak bezskutecznie. Przez ponad 200 lat miasto utrzymywało się dzięki włókiennictwu, i to dzięki niemu większość mieszkańców miała pracę.
Lata po pierwszej wojnie światowej przyniosły niewielkie ożywienie gospodarcze. Ponownie otwarto kopalnie i rozpoczęto wydobywanie rud żelaza, jednak proceder ten trwał bardzo krótko. Stan ten odmienił się gdy w 1926 roku stwierdzono obecność rud uranu, który rozpoczęto eksploatować. Był on wykorzystywany dla przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy. Rozwój miasta przerwała II wojna światowa.
Po 1945 roku wznowiono wydobycie rud uranu, jednak proces wydobywania owiany był tajemnicą i był on pilnie strzeżony. Uran wydobywano dla radzieckiej atomistyki głównie w latach 40. i 50. XX wieku. Robotnicy pracujący przy wydobyciu tegoż surowca nie posiadali odpowiednich zabezpieczeń do pracy w takich warunkach. Poskutkowało to w późniejszym okresie licznymi zgonami pracowników owych zakładów.
W okresie powojennym w mieście rozwijał się przemysł wydobywczy (głównie Zakłady Przemysłowe R-1), maszynowy (Fabryka Maszyn Kowary) oraz włókienniczy (zakłady lniarskie, fabryka dywanów).
[edytuj] Gospodarka
Obecnie w mieście dominuje przemysł włókienniczy, budowlany i drzewny. Obecnie najważniejsze[potrzebne źródło] zakłady to:
- Fabryka Dywanów "Kowary" S.A..
- Zakłady Przemysłu Lniarskiego „Orzeł” Oddział Bielnik w Kowarach
- Zakłady Produkcji Drewnianej Architektury Ogrodowej - "Stelmet" S.A. (Grupa Stelmet)
Oprócz tego w mieście istnieje kilkaset mniejszych firm i instytucji działających w branżach usługowej, handlowej i produkcyjnej. Istnieją hurtownie, liczne sklepy, serwisy samochodowe, punkty usługowe, towarzystwa kredytowe, ubezpieczeniowe i leasingowe, oddziały banków (PKO BP, BZWBK). Istnieje posterunek policji, poczta, oraz ośrodek zdrowia wraz ze szpitalem.
Niegdyś w Kowarach największym zakładem były Zakłady Przemysłowe R-1, oprócz nich Fabryka Maszyn "Kowary" S.A. (do lat 90. XX w.).
[edytuj] Sport
W Kowarach działa Międzyzakładowy Związkowy Klub Sportowy Olimpia. Zrzesza on prawie 400 zawodników którzy uprawiają sport w różnych sekcjach (juniorzy, seniorzy i dzieci). Istnieją sekcje piłki nożnej, karate, piłki siatkowej, koszykówki. Ponadto istnieje sekcja paralotniarska i wędkarstwa. Istnieje również sekcja tenisa stołowego. Klub prowadzi dwie grupy: wyczynową oraz rekreacyjną. MZKS Olimpia organizuje także wiele imprez sportowych jak np. 'Turniej piłki nożnej juniorów im. S.Żurowskiego', Seminaria szkoleniowe 'Funakoshi Shotokan Karate' czy 'Polsko-Czeskie mistrzostwa o puchar Karkonoszy w paralotniach'. Ponadto Klub jest współorganizatorem "Dni Kowar" pod nazwą "Dni Sportu", jak również organizuje "Majówkę", "Jesień Kowarską" czy też inne imprezy sportowo-rozrywkowe na terenie miasta.
[edytuj] Zabytki
- Stary układ zabudowy ciągnący się wzdłuż Jedlicy z kamieniczkami z XVI-XIXw. wraz z klasycystycznym ratuszem z 1788.
- Kościół parafialny pw. NMP z XV w.
- Kaplica wotywna św. Anny z 1727.
- Zespół pałacowo-parkowy Radociny, zw. Nowym Dworem z XVIw., przebudowany w XIXw.
- Pałac Ciszyca i Wzgórze Radziwiłłówka.
- Kamienny most na Jedlicy z 1725 z figurą św. Jana Nepomucena.
- Dawny renesansowy dworek z późniejszymi dobudówkami, obecnie siedziba Nadleśnictwa Śnieżka w Kowarach.
- Dawny pawilon oficerski zwany przez mieszkańców "Grzybkiem", znajduje się przy ulicy Borusiaka, obecnie w rękach prywatnych, skrajnie zaniedbany przez właściciela.
- Były szpital przy ulicy Jeleniogórskiej .
- Szpital "Wysoka Łąka".
- Szpital "Bukowiec".
- Osiedle Górnicze w stylu socrealizmu- pierwsze osiedle w powojennej Polsce zbudowane na tzw. ziemiach odzyskanych
- Sztolnie dawnej kopalni rud uranu.
- Fabryka dywanów.
[edytuj] Atrakcje turystyczne
- Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska.
- Trasy turystyczne w Karkonosze i Rudawy Janowickie.
- Synagoga z XIX wieku, obecnie magazyn
- Sztolnia Jelenia Struga.
[edytuj] Szlaki turystyczne
- na przełęcz Kowarską
- na Skalny Stół
- na Skalnik
[edytuj] Edukacja
Dawniej w Kowarach było 5 szkół podstawowych (nie istnieją już SP nr 2 w Kowarach Górnych, SP nr 4 przy obecnym ZSO oraz SP nr 5 na Wojkowie). Obecnie istnieją dwie szkoły podstawowe (Szkoła Podstawowa nr 1 w Kowarach oraz Szkoła Podstawowa nr 3 im. Józefa Gielniaka), gimnazjum, liceum ogólnokształcące i liceum dla dorosłych (Zespół Szkół Ogólnokształcących. Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Lema).
[edytuj] Współpraca zagraniczna
|
|
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Miasta partnerskie | ||
| Miasto | Kraj | Data podpisania umowy |
|---|---|---|
| Frederikssund | Dania | kwiecień 1999 |
| Kamień Pomorski | Polska | 28 lipca 1999 |
| Schönau-Berzdorf | Niemcy | ??? |
| Vrchlabí | Czechy | 9 sierpnia 2007 |
[edytuj] Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Kowary ma obszar 37,39 km², w tym:
- użytki rolne: 22%
- użytki leśne: 63%
Miasto stanowi 5,95% powierzchni powiatu.
[edytuj] Demografia
Dane z 31 grudnia 20072:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 11 705 | 100 | 6 267 | 53,54 | 5 438 | 46,46 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
313,1 | 167,6 | 145,5 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1123,16 zł.
[edytuj] Bibliografia
- "Kowary" Praca Zbiorowa 2002 wyd. Bis Medium Bydgoszcz ISBN 83-88639-32-3
- "Dolny Śląsk na weekend" 2005 W.Brygier, C.Skała wyd. Pascal Bielsko-Biała ISBN 83-7304-420-5
[edytuj] Zobacz też
- powiat jeleniogórski
- województwo jeleniogórskie
- Rudawy Janowickie
- Karkonosze
- Malá Úpa
- Przełęcz Okraj
- Budniki
- Ściegny
- Krzaczyna
- Wojków
- Kowarski Grzbiet
[edytuj] Sąsiednie gminy
Kamienna Góra, Karpacz, Lubawka, Mysłakowice, Podgórzyn, Svoboda nad Úpou (Czechy)
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta i gminy Kowary
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||||||||
